< Terug naar het overzicht

Omarm je fouten

 Iedereen maakt fouten. Niet iedereen onderkent ze. Gemiste kans. Lessen van een ondernemer die met eerlijkheid, gezonde zelfkritiek en nederigheid van een crisis een keerpunt maakte.

 21 januari 2015

Een bevriende ondernemer wiens bedrijf jarenlang stevige groei kende – laat ik hem Jan noemen – zag een paar maanden geleden plotseling z’n tenen over het randje van een faillissement steken. Met het schrikbeeld voor ogen van gedwongen ontslagen, verkoop van zijn gezinswoning en gezichtsverlies in de plattelandsgemeenschap waarvan hij deel uitmaakt, ging hij aan de slag om de ramp af te wenden. Met succes. Inmiddels heeft een investeerder de bankschulden overgenomen, liquide middelen in het bedrijf gepompt en een pakket maatregelen met Jan afgesproken om de bedrijfsvoering aan te scherpen. Er is niemand ontslagen, de productie loopt weer en de handel trekt aan. Omdat ik deze wending van dichtbij meemaakte, had ik de gelegenheid een aantal cruciale lessen te leren van Jan. Ik noem er vier:

  1. Wees eerlijk en onbeschroomd over je probleem

Het eerste dat Jan deed toen de bank hem het mes op de keel zette was het slechte nieuws delen met zijn leidinggevenden, familie en enkele vrienden. ‘Dikke kans dat we binnenkort failliet zijn,’ zei hij onomwonden. Knap, als je wijd en zijd bekend staat als glimlachende optimist en jarenlang niets dan successen hebt gekend. En als bovendien een heel aantal gezinnen uit je directe omgeving van je afhankelijk is voor hun dagelijks brood. Even open was hij over de verschillende mogelijke noodscenario’s en alle implicaties daarvan. Faillissement, overname, verkoop, krimp – alle scenario’s kwamen langs en werden nuchter besproken. Ik zag alleen maar voordelen in deze benadering, waaronder deze twee:

  • Eerlijkheid stelt je in staat nuchter de feiten te analyseren en effectiever oplossingen te zoeken.
  • Eerlijkheid wekt sympathie bij betrokkenen. Dat lost de crisis niet op, maar verzacht wel het leed en creëert steun, die je hard nodig kunt hebben.

 

  1. Wees objectief in je (zelf)analyse

Enkele dagen was het stil op het anders altijd bruisende bedrijfsterrein van Jan. Jan dacht na. Jan keek terug. Jan stelde zich kritische vragen. Jan stak de hand in eigen boezem. Daarna vroeg hij mij om hem te helpen zijn analyse van wat er gebeurd was helder te krijgen en vervolgens op papier te zetten. Wat mij opviel – naast, opnieuw, de eerlijkheid waarmee hij in feiten en cijfers weergaf wat er was gebeurd met zijn bedrijf – was de kalme zakelijkheid waarmee hij vooral zijn eigen fouten  benoemde. Een voor één. Te snel gegroeid, te weinig reserves geweekt. Te grote verbreding, en daarmee verwatering, van het assortiment. Teveel ondernemersenthousiasme, te weinig commerciële scherpte. Hij benoemde ze allemaal, helder en hard als glas. Wat ook opviel: met de vinger naar andere mensen wijzen, of naar externe omstandigheden, was er niet bij. Zelfs de economische crisis kreeg slechts een bijrolletje in zijn analyse. Opnieuw zag ik hem de voordelen plukken van zijn benadering:

  • Het vermijden van verwijten naar andere mensen of externe omstandigheden houdt je ver van verzuring en verbittering – processen die zowel je bedrijf als je persoonlijk leven verzieken.
  • Volle verantwoordelijkheid nemen voor je eigen probleem is het begin van echte oplossingen.

 

  1. Vermijd zelfverwijten

Geen verwijten maken naar anderen als je in een crisis belandt, en niet klagen over de omstandigheden die ertoe bijdroegen, is een hele opgave. Nog moeilijker is het vermijden van zelfverwijten en schuldgevoelens. ‘O, wat ben ik dom geweest!’ ‘ Had ik maar beter opgelet!’ ‘Had ik die of die eigenschap maar niet!’ ‘Wat vreselijk dat ik dit heb laten gebeuren!’ Zelfverwijt gaat één stap verder dan zelfkritiek. Wie zelfkritisch is, ontdekt gaten, die hij vervolgens de maat kan nemen en kan gaan dichten. Wie zichzelf verwijten maakt, schrikt dusdanig van die gaten dat hij er al snel in springt – en er mogelijk niet meer uitkomt. Zelfanalyse zet je in beweging; zelfverwijt verlamt.

Ook op dit punt scoorde Jan wat mij betreft een tien. Hij grijnsde alleen maar om zijn fouten, als een kind dat Monopoly speelt en zojuist een kans gemist heeft om in één beurt de Leidsestraat én de Kalverstraat te kopen. ‘Dom, maar ja, ik ben ook maar een mens. De vraag is, hoe kan ik toch nu toch nog het spelletje winnen?’ Een paar winstpunten had hij daarmee meteen al te pakken:

  • Zelfverwijten en teleurstelling in jezelf getuigen ten diepste van (te) hoge verwachtingen van jezelf. Je acht jezelf capabeler dan je in feite was. Je lijdt aan gebrek aan zelfkennis, met als tragisch gevolg: je leert niet, of niet snel, van je fouten.
  • Glimlachen om je fouten helpt je er sneller overheen. Het maakt je bovendien een prettiger mens.

 

  1. Laat je adviseren door mensen die slimmer zijn dan jij (ook al lijken ze het niet)

Probleem geanalyseerd, fouten onder ogen gezien. En dan? Veel ondernemers zeggen dan tegen zichzelf: ‘Lesje geleerd, die fout ga ik niet meer maken. Ik me verder wel.’ Ook Jan heeft die zelfredzaamheid, die koppige onafhankelijkheid van de ras-ondernemer. Onmiskenbaar. Het was de bank die hem belette op eigen stoom weer verder te gaan. Die stelde hem namelijk voor de keus: ‘Zoek een externe investeerder of geef het op, want onze geldkraan gaat dicht’. Zonder een dag te verliezen koos Jan voor optie A. Aan iedereen die redelijkerwijs verwacht kon worden een tip te kunnen geven vroeg Jan of hij of zij investeerders kende. Het netwerken wierp snel vruchten af. Via een kennis van een kennis van een kennis zat Jan luttele weken later aan tafel bij een vermogend investeerder. En, om een lang verhaal kort te maken, de man was meteen enthousiast werd over Jans bedrijf – en misschien wel vooral over Jan zelf. De rest is toekomst. Een paar lesjes die ik meeneem uit deze slotfase:

  • Acht niemand te onbekwaam om jou te helpen, al is het iemand die niets van jouw handel af weet maar toevallig wel een kleurrijk netwerk heeft. Wie weet reikt deze of gene je zomaar de gouden sleutel aan – dan zeg je beleefd dank je wel en begin je sloten te openen.
  • Onthoud dat er altijd niveaus van kennis en kunde zijn die jij (nog) niet hebt bereikt. Kom je in contact met spelers die daar wel opereren en die jou een handje willen helpen – doe dan je pet af en grijp aan die kans.

 

Quote van Covey

Ter afsluiting een quote van managementgoeroe Stephen Covey, vrij vertaald uit ‘First Things First’:

‘Nederigheid is zonder meer de moeder van alle deugden. Ze maakt ons tot een vat, een voertuig, een tussenpersoon in plaats van ‘de bron’ of de hoofdzaak. Elke kans om te leren, te groeien, door te ontwikkelen, wordt ontketend door nederigheid.’

Meer weten of reageren? Neem hier contact op met de auteur.